Güneydoğu Anadolu Bölgemizin ve Türkiyemizin en güzel ilçelerinden biri olan mardi iline bağlı midyat ilçesi tarihi zenginliği ve kültürel yapısıyla ülkemizde benzerine az rastlanan bir iİlçemizdir. Gümüş ve taş işlemeciliği dünyaca meşhurdur.
 Midyat, "Turabdin" diye adlandırılan bölgenin merkezi konumundadır. Turabin; batıda Mardin, kuzeyde Hasankeyf, doğuda Cizre ve güneyde Nusaybin sınırları içinde kalan bölgenin adıdır. Bu ad, ibadet edenlerin dağı olarak açıklansa da değişik görüşler bulunmaktadır.
İlçemiz ismi ve ilk kuruluşu konusunda, değişik görüşler vardır. Midyat, mağaralar kenti anlamına gelen "MATİATE" kelimesinden ismini almıştır. Bu görüşü öne sürenler, "MATİATE" isminin Asur yazıtlarında M.Ö.9. yüzyılda geçtiğini ifade etmektedirler.
Orta Asya`dan göçüp Anadolu`ya gelen Eti Türkleri, Mezopotamya dediğimiz Dicle ve Fırat nehirleri arasında yer alan ve verimli topraklara sahip olan bölgeye yerleşmişlerdir(M.Ö.2000). Bölgede geçişleri sırasında Midyat`ı büyük mağara şehri halinde kurup, hayvanlarını da burada barındırmışlardır. Bugün halen Midyat`ın altındaki muazzam mağaralar, o devirde kalkerden açılmış birbirleriyle irtibatı olan barınaklardır. Daha sonra bu Asya Türklerinin öncü göçebeleri olan Komuk Türkleri gelip yerleşir.
M.S.5. Yüzyıla kadar, Hıristiyanlık bölgeye hakim olmuş. Altıncı asırdan sonra İslamiyet`in yayılışı ile birlikte Arap akınları başlamış ve 7.y.y.da Halit bin Velit orduları bölgeyi fethetmişlerdir. Abbasiler döneminde bölgede imar ve kalkınma hareketleri görülür. Midyat köylerinin ekserisi Harun el Reşit`in oğlu Memun`un Türk-Arap karışımı olarak kurduğu büyük bir ordu Cizre-Mardin eski patika yolu boyunca yüz karakola yerleştirilir. MAHALMİ adı buradan gelmektedir. Mahalmi; yüz mahalle, yüz yer, yüz ordugah anlamına gelir.
On birinci yüzyılda Artuk devleti genişlerken, Midyat da bu dönemde Mardin, Hasankeyf ve Musul eyaletleri arasında İrtibat vazifesi gören bir bölge olarak en parlak devirlerinden birini yaşamıştır.
İslamiyetten sonra 640 yılında Romalılardan Müslümanların egemenliğine geçmiş, köylerinin bir bölümü Abbasiler döneminde kurulmuştur. Bir dönem Artukoğullarının da bölgeye egemenlik kurdukları bilinmektedir. "Turabdin Süryani Metropolitliği" nin merkezi olma özelliğini koruyan Midyat`ta Süryaniler dil ve kültürlerini canlı tutmakta, ilçedeki yedi kilise ve Mor Gabriel Manastırıyla geleneklerini sürdürmektedirler. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı yönetimine geçmiştir. 1810 yılında ilçe olan Midyat, 1915`te Cevat Paşa tarafından hayli imar görür. Askeri kışla, Cevat Paşa Camii ve Ulu Camii bu dönemde inşa edildi.
MİDYAT`IN COĞRAFİ KONUMU
İlçemiz Güneydoğu Anadolu Bölgesi`nin güneyinde yer alan Mardin iline bağlı coğrafi haritasında doğuda Dargeçit, batıda Ömerli, kuzey batısında Savur, kuzeyinde Batman, iline bağlı Gercüş, güneyinde Nusaybin, doğusunda ise Şırnak iline bağlı İdil ilçesi yer almaktadır. Yüz ölçümü 1083 kilometrekaredir. 2000 Yılı nüfus sayımına göre Merkez nüfusu 95.000 dir.
İlçemize bağlı altı belde ile elli köy vardır. Merkez iki ayrı kesimden oluşmaktadır. Bu iki kesim merkezleri arası iki kilometre civarındadır. İki Merkez toplam dokuz mahalleye ayrılmıştır.
|
